1 mei komitee
1 mei komitee logo
beurskoers 54

Televisie journaals gebruiken een beursindex zoals AEX of Nasdaq als maat voor de economie.
Dat is onterecht. Zo’n index is het resultaat van beurshandel in aandelen.
Lang niet alle bedrijven geven verhandelbare aandelen uit. Verreweg de meeste niet zelfs.

Van de verhandelbare aandelen circuleert slechts een heel klein deel op de beurs.
Grote pakketten aandelen worden als zekerheid langdurig vastgehouden door institutionele beleggers zoals commerciële verzekeraars, pensioenfondsen, vermogensbeheerders en vooral houdstermaatschappijen.
Want grote aandelenpakketten zijn weer de basis voor zeggenschap in een bedrijf.
Dat is de achtergrond voor kruisparticipaties tussen heel verschillende bedrijven.
Deze verdediging tegen kapitaal van buitenstaanders kan tot omvangrijke conglomeraten en andere belangenkluwens uitgroeien. Dit is nog steeds gebruikelijk in Duitsland, Zweden, Frankrijk, Italië, Spanje, Japan en Zuid Korea.

bedrijfsbelang
Bedrijven geven aandelen uit om het eigen vermogen te vergroten. Op basis van dat eigen vermogen kunnen ze gebruikelijk 3 tot 4 keer zoveel bankleningen krijgen, die nodig zijn voor investeringen en als werkkapitaal. Een aandelenuitgifte kan geheel of gedeeltelijk openbaar zijn. Alleen in dat geval wordt er verhandeld via de aandelenbeurs.

De beurskoers en de winstverwachting worden als maat gebruikt om de waarde van een bedrijf
te bepalen voor kredietverlening en als prijs bij verkoop. Dan is de beurskoers echt van belang voor het bedrijf. En dat is op zich weer de achtergrond van boekhoudfraudes om daarmee de waarde van de eigen onderneming op te pompen.
Voorbeelden van zulk al te creatief boekhouden zijn in Nederland: Baan in 1999;
Landis en KPN-Qwest in 2002; Ahold in 2003.

Als de beurskoers van een bedrijf snel en sterk daalt, kan dat betekenen dat de banken extra zekerheden voor hun leningen verlangen of een andere, duurdere financiering op zetten.
Het bedrijf kan daarmee aan de rand van de financiële afgrond komen en ieder moment gedwongen worden te sluiten. Grote schuldeisers willen meestal een doorstart in de hoop nog
iets van hun verlies terug te zien. Andersom kan een bedrijf enorm overgewaardeerd worden.
Tijdens de IT- en telecom hype vanaf 1999 werden er miljarden betaald op grond van niet meer dan beloften, illusies en het collectief na-apen van anderen.

beleggers
Een snel wisselende beurswaarde zegt niet zoveel over een bedrijf zelf, maar meer over de inschatting door beleggers of hun emotionele toestand. Die beleggers worden permanent bestookt met financiële en politieke propaganda. En op die gronden nemen ze soms de meest merkwaardige beslissingen. Want een belegger is uit op een voordelig handeltje.
Daaraan ondergeschikt zijn de gevolgen voor het betrokken bedrijf.

grafiek 54-1
bron: Euronext

Kleine beleggers kunnen op basis van hun geringe aandeel geen invloed uitoefenen
op het bedrijfsbeleid. Zij beleggen voor het dividend, dus hun aandeel in de winst.
Bij iets grotere beleggers gaat het ook om veranderende beurskoers.
Om een slag te slaan bij verkoop van hun aandelenpakket zodra die kans zich voordoet:
de echte speculatie.

Beleggers beperken zich niet tot beleggen in aandelen. Ook staatsleningen; bedrijfs- obligaties, onroerend goed beleggingen; gewoon sparen voor de rente; valutaspeculatie op verschil in wisselkoersen tussen valuta en de verwachte waardedaling of stijging daarvan; rente verschillen per land; beleggen op de goederen termijnmarkten -van goud tot varkensbuiken- en opties op al die dingen komen in aanmerking.

Onder omstandigheden zijn sommige van deze beleggingsvormen winstgevender dan andere. Beleggers springen dan ook vaak heen en weer. Een groot aanbod van aandelen voor een lagere prijs, en het daardoor zakken van een beursindex hoeft niet meer te betekenen dan dat er even een andere beleggingsvorm in de mode is. Verhoogde noteringen in de grondstoffenmarkt en staatsleningen, gaan vaak samen met lagere noteringen op de aandelenmarkten.

Zo heerste er tot 2000 een beleggingsgekte in ICT bedrijven. Daarna kwam er een hype in vastgoedbeleggingen, opgevolgd door een hausse op kredietderivaten. Vanaf eind 2007 volgde een run op de termijnmarkten voor ertsen, metalen, olie en voedingsmiddelen. (56. grondstoffenprijzen)

Het verleggen van grote stromen geld van de ene naar de andere beleggingssoort trekt een spoor van vernielingen door specifieke bedrijfstakken. Dit soort crises zijn een steeds terugkomend verschijnsel in een kapitalistische economie. (58. kapitaal chaos)


Zo stond de
AEX Nasdaq
in augustus 1995 200 1000
3 september 2000 703 bijna 5000
21 september 2001 396 1500
31 december 2002 325 900
27 januari 2003 284 1325
januari 2007 495 2430
juli 2007 550 2630
oktober 2007 545 2800
maart 2009 209 1323

Zo’n beursval kan dan een ramp zijn voor beleggers die zich hadden rijk gerekend, zoals pensioenfondsen die niet tijdig hun beleggingstrategie aangepast hadden. (48. pensioenroof)
Sommigen zaten met zwaar verlies als ze op de piek in de zomer 2000 gekocht hadden en eind 2002 geld nodig hadden, dus moesten verkopen. Hoefden ze niet te verkopen, dan was er minder aan de hand. Vanaf een jaar later herstelden de beurskoersen zich alweer. Dan bestaat het verlies voorlopig alleen op papier en wordt tot aan verkoop steeds kleiner. Aan de andere kant: zo’n mislukte belegging kan grandioos gecompenseerd zijn door beleggingen die vanaf 2003 zijn gedaan. En speculanten kunnen met opties zelfs verdienen aan neergang van de aandelenkoersen.

grafiek 54.-02.

Zoals gezegd, betekent het instorten van beurskoersen nog altijd geen ramp voor de economie zelf. Vanaf 2002 stegen de winsten weer ongeremd snel. (11. nettowinst Nederland)

Alleen als beursindexen onverwacht snel en heel diep wegzakken en ook langdurig laag blijven, kan dat tot een herschikking van kapitaal leiden. Dat kan voor een landseconomie betekenen dat bestedingen en investeringen tijdelijk terug lopen, maar hoeft dat niet. In een open economie zoals in Nederland is de onbeheersbare kapitaalexport veel ingrijpender. Daardoor kan de economische groei op den duur afgeknepen worden.

Vooral kleine beleggers lopen met hun kleine vermogen grotere risico’s dan grote kapitaalgroepen. Als ze ook nog belust zijn op winst op korte termijn, zijn ze een makkelijk slachtoffer van vermogensadviseurs. Banken en beleggingsinstellingen springen in op de permanente onrust van kleine beleggers door steeds nieuwe beleggingsconstructies aan te bieden, tot aan financiële derivaten waarvan de kans op rendement ergens tussen statistiek
voor gevorderden en het casino inzit.

beurskoers en economie
Aandelenkoersen zeggen bij niet al te grote verschuivingen niets over de economie.
Ten eerste omdat beursnotering bedrijfsfinanciering op lange termijn is wat de bedrijven
betreft en belegging voor institutionele investeerders en speculanten;
Ten tweede omdat het grootste deel van de moederbedrijven die in Nederland werkzaam
zijn helemaal niet (bijvoorbeeld SHV, Rabo, Gasuinie, Heerema, Vion, Damen)
en andere slechts ten dele aan de beurs van Amsterdam wordt verhandeld;
Ten derde zijn veel bedrijven eigendom van in het buitenland geregistreerde
ondernemingen, waardoor hun toekomst niet is af te lezen aan de stemming
op de Amsterdamse beurs.
Ten vierde hebben de AEX bepalende bedrijven het overgrote deel van hun aktiviteiten
niet eens in Nederland.

Alleen voor speculatieve beleggers zijn aandelenkoersen interessant als berekening
van hun vermogenspositie.

Wat geeft de AEX dan wel aan?
Vanaf 24 maart 2014 is dat:
Shell 15,0%
Unilever 13,5%
ING 11,8%
Philips 7,0%
ASML 6,9%
Unibail-Rodamco 5,5%
Dus 6 bedrijven bepalen de AEX voor 59,7%, de volgende 7 zijn goed voor 24,5%:
Akzo Nobel 4,2%
Ahold 4,1%
Aegon 3,8%
Heineken 3,3%
Arcelor Mittal 3,3%
Reed Elsevier 3,2%
DSM 2,6%
Arcelor heeft niets met Nederland te maken, Shell en Unilever eigenlijk ook niet
Hooguit 20% van de activiteiten heeft iets met Nederland te maken.

Met regelmaat wordt de samenstelling van de AEX veranderd.
Vanaf 20 maart 2011 als volgt:
Shell 15,00%
Unilever 11,92%
ING 11,33%
Philips 7,91%
Arcelor Mittal 7,36%
De koers van 5 bedrijven bepaalt de AEX voor 53,52%.
Bijna 69% van de AEX wordt bepaald door 8 bedrijven:
KPN 6,24%
Unibail Rodamco 4,55%
ASML 4,55%

Op 2 september 2008 werd de AEX als volgt samengesteld:
Arcelor Mittal 15,5%
ING 12,9%
Shell ’A’ 16,1%
Unilever 8,6%
Dus de aandelenkoers van deze 4 bedrijven bepaalt de AEX al voor 53,1%.
En de koers van 6 bedrijven met voornamelijk activiteiten in het buitenland bepaalt
de AEX voor 65,6%:
Philips 6,9%
Fortis 5,6%

ga door naar:(47. sociaal akkoord)
april 14

kleine logo