1 mei komitee
1 mei komitee logo
belastingparadijs Nederland 63

De sterkste schouders zullen de zwaarste lasten dragen.
Ministers van diverse politieke kleur verzekerden ons dat herhaaldelijk.
Zoals in 2008, in 2009 en in 2011. Toch, het is altijd een leugen geweest en gebleven.
De laagst betaalden worden juist het zwaarst gekort.

Sterke schouders wordt steeds meer de belasting op winsten kwijtgescholden.
Tot aan nagenoeg belastingvrij. In Nederland is daartoe in alle stilte een heel bouwwerk aan internationale verdragen opgetuigd. Dat lokte een wildgroei aan brievenbusmaatschappijen uit.

01. winstbelasting
02. internationale belastingconcurrentie
03. belastingparadijs Nederland
04. brievenbusmaatschappijen
05. belastingplanning door bedrijven
06. misleiding
07. bijdrage aan de Nederlandse economie
08. belastingontduiking indammen

1 mei komitee logo

01.   winstbelasting

Het Nederlands belastingsysteem kent onder andere een belasting op de winst die bedrijven maken. Dat heet dan vennootschapbelasting, in jargon: vpb. De effectief geïnde winstbelasting bedroeg in 2003 nog 17,4%. Acht jaar later, in 2011 is dat gehalveerd tot 8,8%.

grafiek 63-01
bron: cbs

Het veel hoger formele tarief van de winstbelasting betekent dus niet veel. In onderhandeling met de speciale afdeling van de belastingdienst en zonodig met bewindspersonen of andere politici, zijn er altijd wel uitzonderingen, vrijstellingen, kortingen of anderszins verlaagde tarieven te verkrijgen.

Naast juridische spitsvondigheden oefent met name VNO-NCW als zeer invloedrijke lobby van vooral de grote bedrijven een permanente politieke druk uit tot verlagen van de winstbelasting
en altijd vóór hogere subsidies. Grote bedrijven eisen dat zondermeer en daar zijn ministers van onder de indruk. Op die manier wordt al minstens de helft van het officiële belastingtarief kwijtgescholden.

Zeker als gedreigd wordt dat het bedrijf anders zal wegtrekken, waarmee de werkgelegenheid achteruit
zal gaan, dus verkiezingsrisico’s voor de politieke bestuurders. Een ander werkzaam chantagemiddel is
de belofte om werkgelegenheid te scheppen, waar dan de minister mooie sier mee mag maken,
in ruil voor investeringssubsidies en verlaagde belastingen.
grafiek 63-02
bron: cbs

1 mei komitee logo

02.   internationale belastingconcurrentie

In ruim 30 jaar is de hoogte van de Nederlandse winstbelasting steeds verder teruggeschroefd. Naar buiten toe schermen politici met het verhaal dat dit onvermijdelijk is, omdat in het buitenland de winstbelasting ook omlaag gaat. Nederland kan en mag daar niet bij achterblijven om werkgelegenheid en welvaart vast te houden. Zo beweren zij. Of het is dat ze zich daartoe lieten chanteren.

belastingconcurrentie vennootschapsbelasting formeel tarief in %
1982 1990 1998 2004 2005 2006 2007 2010 2011 2013 2014
Nederland 48 34,5 34,5 34,5 31,5 30-20.9 25,5 25,5 25-15 25-5
Engeland 52 32 30 30 30 28 23 23 20
Belgie 40 34 34 34 34 33 34 34
Frankrijk 50 34 41 35,5 34,3 34,3 34,3 34,3 34,3 36,5 36,5
Duitsland 62 58 51 38,3 38 30 29,7
Spanje 34 30 30
Luxemburg 30,4 29
Finland 29 24
Zweden 28 22 20
Italie 37,25 28 31,5
Portugal 27,5 27 31,5
Denemarken 30 25 25 20
Griekenland 24
Ierland 10 10 10-0 12,5-0 12,5-0 12,5-0 12,5-0 12,5-0
EU 15 50 45 37 27
EU 27
25 23
nieuwe staten EU 2004 30 19 15
Tsjechië 28 24 19
Slovenie 25
Polen 29 19
Slowakijë 19 19
Letland 15 15 15
Litauen 15 15 15
Hongarijë 16 15 15 20,5
Cyprus 15 10 10 12,5
Estland 26-0 26-0
Roemenie 25 16 16
SBulgarije 10

Nederland 2006: formeel 30%, effectief 20,9%
Nederland 2007: rentebox op 5% (rente op uitgeleend vermogen max 5% belast)
Nederlandse royalty belasting ging van 25% naar 10%
Nederland 2011: RDA per algemene maatregel van bestuur in okt 2011→ vpb -10%
Nederland 2012: innovatiebox + RDA + WBSO = vpb op 5%
Ierland vanaf 1998: exporterende bedrijven belastingvrij
Estland 2011: belasting alleen op dividend uitkering

In de praktijk jaagt het Nederlandse belastingbeleid de internationale belastingconcurrentie op door steeds nieuwe belastingverlagingen af te kondigen.
Hoe gaat dat:
De regering Balkenende/Bos deed veel aan lastenverlichting voor bedrijven.
Het ondernemingsrecht werd in Nederland aangepast. Ten behoeve van internationaal opererende kapitaalgroepen zijn de Engelse en Amerikaanse bestuursvormen toegelaten.
Voorts is de winstbelasting verlaagd, kapitaalbelasting opgeheven, de vrijstelling van dividendbelasting is verruimd, de belasting op royalty’s verlaagd van 25% naar 10%.
(bulletin XXI sociaal akkoord 2008)

82 van de 100 grootste ondernemingen ter wereld lieten in 2011 een deel van hun geldstroom via Nederland lopen, om daarmee zo goedkoop mogelijk winstbelasting en dividend af te rekenen.

100 van de grootste bedrijven op de beurs van Londen houden er in Nederland 1330 brievenbusmaatschappijen op na.

Olieplatforms worden vaak via Nederlandse brievenbusmaatschappijen gefinancierd.

Van de auto industrie hebben alleen Honda en Hyundai geen tussenholding in Nederland.

De 14 grootste grondstoffen handelsbedrijven ter wereld gebruiken Nederland als draaischijf waarlangs 45% van hun geldstromen wordt gestuurd.

Daaronder Vitol, Cargill, Glencore, Gunvor, Trafigura, Louis Dreyfus en Archer Daniels Midland, bedrijven die ieder afzonderlijk omzetten maken in de orde van €100.000 miljoen tot € 300.000 miljoen per jaar.

Onder het mom daarmee de innovatie mee te stimuleren, is het mogelijk gemaakt de winstbelasting te verlagen naar 5% inplaats van het formele 25% tarief. Daarbovenop heeft de regering -niet met wetgeving, maar met een bestuursmaatregel (AMvB)- vanaf begin 2012
de formele winstbelasting met 10% verlaagd als er onderzoek wordt gedaan. Voor belastingaftrek op de kapitaalkosten mag dan een beroep worden gedaan op de onderzoeksaftrek (RDA).

Om de innovatiebox en RDA te gebruiken is wel specialistische kennis nodig. Zeker als dat onderzoek in feite in Azië wordt gedaan. Zelfs daarvoor is belastingaftrek in Nederland mogelijk.
Loonkosten voor onderzoek zijn ook aftrekbaar, dan met behulp van de WBSO regeling, die de heffing over de loonsom verlaagt. Zo kan een beetje bedrijf met aanpassing van de argumentatie heel wat belasting besparen. In 2012 kwam de RDA regeling neer op een winstsubsidie van
€ 2.000 miljoen, de WBSO € 3.900 miljoen.

Profijtelijke belastingregelingen voor de kleinere -ook binnenlandse- beleggers zijn de tijdelijke, willekeurige en 100% vervroegde afschrijving in 2009 tot en met 2011 op investeringen binnen
2 jaar. Zelfs nog vóór inbedrijfsstelling toe te passen, dus veel gebruikt voor scheeps CV’s. Halverwege 2013 is deze regeling opnieuw geopend, maar nu voor 50%.
Ook bestaat er een mkb subsidie, betaald door de overheid, waarvan de uitvoering is overgedragen aan de banken, die dit als een garantie voor verstrekte leningen gebruiken.

Vanaf begin 2013 zijn een aantal van de regelingen voor multinationals -hoewel iets beperkt-
ook voor mkb bedrijven opengesteld. Zoals de rentebox van 5% en toepassing van de vbi regeling, -vrijgestelde beleggingsinstelling- nog wel zonder toetsing.

Kapitaal verplaatst zich makkelijker dan de bevolking over landsgrenzen heen.
Alleen al daardoor is het eenvoudiger de bevolking te belasten dan de
eigenaren van vermogens aan te spreken.

grafiek 63.-03.
bron: CBS

Om het overheidsapparaat overeind te houden, stond daar onvermijdelijk lastenverzwaring voor de bevolking tegenover. Daardoor is de koopkracht in de jaren vanaf 2009 hard achteruitgegaan. (5.koopkracht en loon)

Voor de bevolking werd de belasting- en premiedruk in Nederland een van de hoogste binnen de EU. Bij een enorme verlaging voor bedrijven. Zo geeft Eurostat voor 2010:


2010 gemiddeld EU Nederland
lasten voor kapitaal 23,3% 12,5%
lasten voor loontrekkenden 34% 36,9%

grafiek 63.-04.
bron: CBS
loonbelasting + inkomstenbelasting + ⅔ btw = bijdrage bevolking
winstbelasting + dividendbelasting = bijdrage bedrijven

Als ook de premieheffing sociale verzekeringen en de subsidies aan bedrijven met de belastingafdracht worden verrekend, wordt nog duidelijker dat de lastenverzwaring eenzijdig
de schouders van de bevolking komt te liggen.

grafiek 63.-08.
bron:cbs, Nederlandse economie 2013

conclusies:
de uitgeoefende belasting op winsten is veel lager dan formeel vastgesteld
klachten van bedrijven over te hoge lastendruk slaan nergens op

verlaagde winstbelasting gaat samen met lastenverzwaring voor de bevolking

opeenvolgende regeringen hebben aktief de belastingconcurrentie opgejaagd

wereldhandel is voor 60% tot 80%
financieel geschuif binnen multinationals,
om belasting te vermijden en investeringen veilig te stellen.

bron: OESO

tegelijkertijd betekent dit dat het nivo van de wereldhandel
grotendeels bepaald wordt door hoe multinationals hun dochterbedrijven elkaar kosten laten toerekenen.

internationale belastingontduiking
Er zijn wereldwijd vele wederzijdse belastingverdragen tussen landen gesloten om op z’n minst dubbele belasting over dezelfde omzet te voorkomen. In ieder verdrag zijn de regelingen weer anders. Met het toenemend vrij gemaakte verkeer voor kapitaal hebben multinationals en grote vermogensbeheerders zo een ruime keuze verkregen langs welke landen ze zo goedkoop
mogelijk hun winsten, dividend en royalty’s kunnen binnenhalen. Of helemaal niets meer afdragen.

Naar schatting van belastingexperts wordt zo de totale belasting afdracht voor multinationals tot maximaal 5% beperkt. Daarbij is Nederland op grond van 98 bilaterale belastingverdragen
–en vele investeringsverdragen- een veel gebruikt tussenstation voor deze geldstromen.

Er wordt gebruik gemaakt van in Nederland wettelijk toegestane belastingvrijdom voor sommige soorten kapitaal, waar ter wereld het ook vandaan komt en waar het vervolgens ook heen gaat. Ook als zo’n bedrijf geen enkele bijdrage levert aan de Nederlandse economie. Gebruikelijk is dat daarvoor een zogeheten brievenbusmaatschappij -dus zonder eigen personeel- wordt opgericht.

In 2009 werd er € 5.500.000 miljoen Nederland doorgesluisd,
waarover naar schatting nog geen € 1.000 miljoen belasting werd betaald.
18 cent per € 1.000,-.

Het duo Gerrit Zalm en Willem Vermeend heeft zich buitengewoon ingezet voor faciliterende belastingwetgeving waarna de doorstroom van kapitaal na 1997 een hoge vlucht nam.
Nederland zit sindsdien in de top drie van landen die belastingontduiking mogelijk maken.
Het bedrag dat jaarlijks door de in Nederland gevestigde brievenbusmaatschappijen wordt doorgesluisd is vele malen hoger dan dat de Nederlandse economie groot is.

grafiek 63.-05.
bron: DNB
het gebruik van bfi's is niet de enige manier om kapitaal door re sluizen.

Het gebruik van brievenbusmaatschappijen wordt pas interessant als het om grote bedragen gaat. Maar de belastingafdracht verlagen door domweg alles plompverloren in Nederland af te rekenen, is niet het spel dat gespeeld wordt.

wat in Nederland niet mag:
zwart afrekenen, geschat op € 30.000 miljoen tot € 60.000 miljoen per jaar
wat ook niet mag:
witwassen, geschat op € 20.000 miljoen tot € 30.000 miljoen per jaar
wat nog meer niet mag:
btw fraude, naar opgaaf EU voor € 5.000 miljoen per jaar
wat wel mag:
grootschalig belasting ontduiken ter hoogte van € 50.000 miljoen of meer,
(gelijk aan slechts 1% van het kapitaal dat jaarlijks Nederland doorstroomt)
zolang dit maar wettelijk toegelaten belasting ontwijking heet

1 mei komitee logo

03.   belastingparadijs Nederland

De belastingpraktijk in het begin van de 21e eeuw biedt vele aantrekkelijke mogelijkheden om Nederland als doorvoerland voor kapitaal te gebruiken. De meest voor de hand liggende zijn:

  1. Nederlandse regeringen hebben als een van de voorlopers na 1945 stapsgewijs
    alle kapitaalrestricties afgebroken. Daardoor kan vermogen onbelemmerd het land
    in- en uitstromen.

Met het toenemend vrijgeven van kapitaalbelemmeringen hebben multinationals
de keuze gekregen in welke landen ze winsten, dividend of royalty’s laten boven komen.

  1. Namens Nederland is een relatief groot aantal bilaterale belastingverdragen met andere -vooral in financieel opzicht belangrijke- landen gesloten. Daarin staan vooral bepalingen over hoe belasting die in het ene land is geheven, in het andere land afgehandeld zal worden.

Meestal betekent het dat als er al iets betaald is in het ene land, het andere land geen enkele belasting meer zal heffen. Deze 98 verdragen zijn op details weer allemaal verschillend van elkaar.

Door gebruik te maken van meerdere verdragen tussen verschillende opeenvolgende landen na elkaar, is het mogelijk een keten van landen te rijgen, als optimaal veilige en voordelige route waarlangs kapitaal is door te schuiven.

  1. Bestaande verschillen in de belastingstelsels in ieder van beide verdragslanden naar beoordeling van de oorsprong van kapitaalstromen en de vrijstelling daarvan, biedt mogelijkheden om vermogens laag belast weg te werken.

Omdat de belastingwetgeving in verschillende landen nooit hetzelfde is hebben multinationals het eenvoudig voor het uitzoeken om vermogen nagenoeg ongeschonden
op een gewenste bestemming te krijgen. De Nederlandse en de Amerikaanse belastingdienst hebben bijvoorbeeld een verschillende uitleg van wat een vennootschap in een belastingparadijs voorstelt. Zulke ‘hybride entiteiten’ zijn een weggevertje om belasting
te ontduiken.

Apple heeft haar octrooien overgebracht naar de Bermuda’s en de Virgins. Vervolgens zijn de licenties weer uitgegeven aan dochters in landen waar de royalty’s voor gebruik van die licenties niet worden belast, zoals in Nederland.

Winsten lopen over Ierland omdat daar een laag tarief voor de winstbelasting geldt. Sterker nog, de drie Ierse Appledochters, hevelden in de 4 jaar vanaf 2009 $ 44.000 miljoen belastingvrij over, dankzij een gat in de belastingtoepassing tussen Ierland en de USA.

Dat kon, doordat in Ierland de Appledochters als een USA bedrijf worden behandeld, omdat het bestuur in de USA zit. Daarmee is zo’n dochter niet belastingplichtig in Ierland. Maar in de USA is diezelfde Apple dochter weer een Iers bedrijf en daarmee niet belastingplichtig in de USA.

niet aansluitende interpretaties tussen landen levert een
gat op dat benut wordt voor belastingontduiking.

Zolang deze overheden stellen dat ze niets kunnen doen aan dit geval van ‘hybride entiteiten’, ontduikt Apple geheel legaal iedere belastingheffing.

Buiten de USA droeg Apple in 2012 niet meer dan 1,9% vennootschapbelasting af door een belasting ruling in Ierland.

Het samengaan van deze drie omstandigheden kan vanuit belastingmanagement aanleiding zijn om te overwegen een bepaald land in de routering van het vennootschappelijk kapitaal op te nemen door er een brievenbusmaatschappij tussen te schuiven. Maar extra’s geven pas de doorslag, zoals:

  1. Een langjarige traditie van kapitaalvriendelijk politiek beleid biedt vermogenbeheerders vertrouwen in bescherming van de eigendom, wenselijk voordat een tussenstation in een langjarige kapitaalstroom wordt opgezet.

Lang niet alle belastingparadijzen voldoen hieraan.

  1. Het Nederlands vennootschapsrecht biedt een grote variatie aan toegelaten bestuursmodellen, zowel naar directievoering als toezichtstructuur.

Bijvoorbeeld het Angelsaksisch enkelvoudig bestuursmodel; de Nederlandse structuur NV; de limited naar Engels recht; de coöperatie; de maatschap; commanditaire vennootschap. Iedere rechtsvorm valt onder een ander belastingregiem, met andere voor- en nadelen.

De aftrek voor belasting van rente op geleend kapitaal, is voor hedgefunds een goudmijn.
Het faciliteert optimaal hun kunstje om overnames te doen met zware schuldfinanciering.
Extra voordeel:
Het rendement op het eigen vermogen kan als dividend worden weggewerkt.
Zodra daarvoor de vorm van een coöperatie wordt gebruikt, gaat dat belastingvrij.
(53 zwerfkapitaal)
  1. Voor concern financieringsmaatschappijen is het in Nederland zeker sinds 1997 mogelijk geweest na onderhandeling met de belastingdienst tot afspraken te komen over wat er niet en wat er wel belast gaat worden en wat dan de verschillende tarieven zullen zijn. Merkwaardig genoeg houdt de regering in 2012 vol dat zulke rulings in Nederland onbestaanbaar zijn.

Waar bijvoorbeeld royalty’s in 2001 nog formeel onder het 7% tarief vielen, is dat met geheime rulings naar 0% gebracht.

  1. Onder de term horizontaal toezicht zijn vanaf 2005 bovendien langjarige overeenkomsten mogelijk voor de door het bedrijf toe te passen belasting opgave -meestal voor een periode van 10 jaar- waardoor een multinational jaren vooruit zelf kan bepalen hoe hoog de afdracht zal worden.

De belastingdienst kan daarna niet anders meer dan zo’n zelfgereguleerde aangifte in goed vertrouwen accepteren.

grafiek 63.-06.
bron cbs

In internationaal verband heeft ieder land zijn eigen wettelijke merkwaardigheden die financieel voordeel opleveren. Ook Nederland heeft enkele uitzonderlijke regelingen in de aanbieding:

  1. geen bronbelasting op uitgaande royalty’s, zolang het in- en uitgaande bedrag even groot is;
  2. geen bronbelasting op uitgaande rente;
  3. rentekosten op vreemd kapitaal mogen van de belastbare winst worden afgetrokken (veroorzaakt een groeiende schuldenberg)
  4. eerder geleden verliezen mogen tot 5 jaar later -soms veel langer- van de winst worden afgetrokken (veroorzaakt handel in lege vennootschappen die nog zogeheten compensabele verliezen hebben)
  5. deelnemingsvrijstelling, wat betekent dat volgens Nederlandse wetgeving een dochterbedrijf alleen belast kan worden in het land waar de winst is behaald, dus wordt daar in Nederland niet meer naar gekeken
  6. dividend innen kan altijd belastingvrij met een coöperatie constructie, ook al betreft het een coöp van 2 dochters van hetzelfde moederbedrijf, voor andere juridische eenheden geldt het 15% tarief;
  7. tonnagebelasting, in plaats van winstbelasting over de exploitatie betaalt een reder een vast bedrag per jaar op basis van het opgegeven draagvermogen van een schip.
  8. dooruitdelingsfaciliteit sinds 1995: als in het buitenland al bronbelasting is betaald, wordt in Nederland de dividendbelasting met 3% verlaagd, het dividend wordt doorgesluisd, terwijl de brievenbusmaatschappij in Nederland 3% van het dividend achterhoudt voor eigen besteding.

1 mei komitee logo

04.   brievenbusmaatschappijen

We hebben het over houdster- en financieringsmaatschappijen, royaltymaatschappijen
en herfactureringsbedrijven die bijvoorbeeld franchising en licenties afrekenen.
Deze juridische eenheden hebben geen andere activiteit in Nederland dan het uit willekeurige buitenlanden binnenhalen van vermogens, om het vervolgens weer naar een andere brievenbusmaatschappij in een ander buitenland door te sluizen. Of andersom.
De bedoeling is om door dit traject te volgen, minder belasting af te dragen dan het geval zou zijn bij regelrechte overdracht.

Dit soort bedrijven is meestal ondergebracht bij trustkantoren. Nederlandse instanties kennen deze brievenbusmaatschappijen niet, zoals ze in de wandelgangen worden genoemd. Inplaats daarvan worden meerdere begrippen gebruikt die elkaar niet dekken en ook niet uitputtend zijn.

Bij 85% van de bfi’s is er geen eigen personeel dat de brievenbus leegt of de telefoon aanneemt.

Een bfi is de holding voor enerzijds uitgaande investeringen in een ander geopolitiek blok of in politiek minder stabiele landen. Als constructie bovenal gebruikt om winstbelasting te ontduiken.

Andersom kan een bfi gebruikt worden als veilige bergplaats voor vluchtkapitaal.
40% van de toename aan bfi’s tussen 2006 en 2011 is afkomstig uit Spanje, Portugal, Griekenland, Ierland, Italië, Brazilië, Rusland, India, Indonesië, China en ontwikkelingslanden.
De eigenaren onttrekken zich daarmee bewust aan het oplossen van de financiële problemen
in hun thuisland. Dat het gevolg verarming van de bevolking betekent, zal hun een zorg zijn.

Volgens De Nederlandse Bank zijn doorstroomvennootschappen zeer vatbaar voor witwas praktijken. Ook de beherende trustkantoren zelf kunnen met hun dienstverlening zoals financiering, beheer van intellectueel eigendom en consultancy makkelijk misbruikt worden.
Bijvoorbeeld betaalde Atletico Madrid in 2000 spelers deels in royalty’s via Nederland.

Om dividend onbelast door te sluizen wordt de coöperatie als juridische vorm gebruikt.

doorstroomvennootschappen

Als een bedrijf rente en royalty’s ontvangt vanuit het buitenland, worden die in Nederland niet belast zolang die maar weer op korte termijn doorgesluisd worden naar een volgend buitenlands bedrijf. Ook als in dat buitenland verondersteld wordt dat er in Nederland wel belasting over is betaald.

Gebruik van zulke doorstroomvennootschappen om kapitaal onbelast door te sluizen is altijd getolereerd in Nederland:

  1. zolang Nederlanders er maar geen gebruik van maakten
  2. in de wet toezicht op trustkantoren 2004 waren doorstroomvennootschappen niet eens benoemd
  3. pas vanaf 2012 is er een trustvergunning nodig voor een doorstroomvennootschap, in eerdere jaren is er geen enkel toezicht door DNB geweest
  4. doorstroomvennootschappen zijn altijd eigendom van een trustkantoor
  5. klanten daarvoor werden aangebracht, door internationale banken, notarissen of belastingadviseurs, buitenlandse toezichthouders gaven daarvoor een positief advies

De verschillende instanties en ministeries gebruiken verschillende benamingen, afhankelijk van hun eigen verantwoordelijkheden. Onduidelijk blijft in hoeverre de verschillende begrippen elkaar dekken. De opgegeven aantallen lopen alvast ver uiteen. In ieder geval houdt Financiën bewust de omvang en de betekenis van deze bedrijfstak schimmig, zowel voor parlement, de Europese Commissie, als de buitenwacht.

conclusie:
het faciliteren van kapitaalstromen is moedwillig beleid
èn bestaan èn omvang van de regelingen wordt achtergehouden

grafiek 63.-07.
bron: Holland Quaestor/FD/DNB
‘binnen Europa’, buiten Nederland betreft het vnl. Londen, Cyprus, Luxemburg, Malta.
In 2011 staan al 185 trustkantoren in Nederland geregistreerd.

trustkantoren
Ruwweg driekwart van de brievenbusmaatschappijen in Nederland wordt beheerd door trustkantoren die optreden namens de eigenaren. Het andere kwart wordt beheerd door multinationals zelf, die daar eigen mensen voor inhuren, al zijn dat er maar een paar.
Financiële holdings blijven eigendom van een multinational, ook al worden ze beheerd door
een trustkantoor. In tegenstelling tot doorstroommaatschappijen die het eigendom zijn van
een trustmaatschappij.

In Nederland heb je voor € 32.000,- per jaar een redelijk onderhouden brievenbusmaatschappij.
In 2012 was je in Cyprus, Luxemburg, Londen en Malta goedkoper uit.

In 2011 en 2012 zijn per jaar in Cyprus 20.000 financieringsholdings opgericht voor ongeveer € 7.000,- per stuk.

De speciale vennootschappen beheerd door trustmaatschappijen in Nederland wikkelden in 2010 transacties af ter waarde van € 10.200.000 miljoen. Echter, dit is een dubbeltelling: één keer het binnenhalen en één keer het versturen. Het ging in dat jaar dus om het afrekenen van iets meer dan € 5.100.000 miljoen. 8,7 keer zoveel als de Nederlandse economie groot is.

enkele grote trustkantoren op een totaal van 185 in 2011
brievenbusmaatschappijen doorstroom  eigendomsverhouding
2005 2009 2009 in € miljoen   in 2012
Amaco 1074
ATC 1183 1418 45.100   HG Capital
Amicorp 606 31.500   Toine Knipping
ANT 168 930 24.200   Copeba
Citco 1214 1745 67.000   fam Smeets
Deutsche 227 2.900   Dt Bank
Duma 268 391
EQ 1729
Equity 259 1481 140.000   dochterTMF
First Alliance 583
IMFC 721
Intertrust 2583 2529 145.000   ex Fortis; nu Blackstone
ING 556
v Lanschot 4.700
Orangefield 564 23.000   ex ING; nu AAC
Pan Invest 349 441
TMF 1703 2201 219.400   DoughtyHanson

bron: SOMO, HFD
Om een indruk te geven van de omvang van trustkantoren:
In 2009 bedroeg de omzet van Citco € 67 miljoen bij 350 personeelsleden.
In 2009 bedroeg de omzet van Intertrust € 51 miljoen bij 200 personeelsleden.

Alle banken exploiteren trustkantoren. De banken die in 2008 en later zijn genationaliseerd in Nederland
of daar staatssteun kregen, moesten hun trustkantoren verkopen. Om toch klanten van dienst te kunnen zijn,
houden alle banken er wel brievenbusmaatschappijen op na in buitenlandse belastingparadijzen.
Vanaf 2008 zijn de eigendomsverhoudingen bij de meeste grote trustkantoren veranderd.

Nederland is met 2500 investerings- en belastingverdragen met andere landen wereldwijd koploper. Juist dat heeft een aanzuigende werking om brievenbusmaatschappijen in Nederland te vestigen.

Double Irish Dutch Sandwich

in 2015 sluisde Google Ireland Ltd € 12.000 miljoen aan royalty’s door naar Google Netherlands Holding. Door Google Asia Pacific in Singapore is daar nog eens € 2.900 miljoen bijgedaan. Deze € 14.900 miljoen aan royalty’s ging vervolgens via Nederland belastingvrij naar Google Ireland Holdings Unlimited, dat het weer doorstuurde naar Bermuda, waar niet genoteerd wordt wie of wat zich achter een rekeningnummer verschuilt.

Google Netherlands Holding is opgericht in 2004 en heeft geen enkel personeelslid in dienst. Google Holding Ireland wordt bestuurd vanuit Bermuda en houdt alle merkrechten van Google buiten de USA.

De ‘Dutch Sandwich’ wordt graag door “Amerikaanse” bedrijven gebruikt om verdiensten uit het buitenland veilig en zo laag mogelijk belast op te strijken. De Double Irish constructie is sinds 2015 verboden, maar reeds bestaande constructies gaan door tot minstens 2020.

Van de Google royalty’s bleef in 2015 € 12,3 miljoen (0,08% van het totaal) in Nederland achter. Alleen daarover is winstbelasting betaald: € 3,1 miljoen. De totale omzet van Google moeder Alphabet kwam in 2015 uit op $ 75.000 miljoen, waarop een winst is behaald van $ 16.300 miljoen (21,7%). Eind september 2016 heeft Alphabet een slordige $ 48.000 miljoen aan winsten opgepot in belastingparadijzen buiten de jurisdictie van de USA.

Vanaf de Bermuda’s gaat een deel van het kapitaal bijvoorbeeld via Delaware de USA in.
Het andere deel wordt door Amerikaanse multinationals bij voorkeur niet de USA binnengesluisd, maar gaat via een financieringsvennootschap vanaf de Bermuda’s een investeringstraject elders de wereld in.

Google droeg vanaf 2009 tot 2010 slechts 2,4% belasting af op buitenlandse verdiensten;
Boeing helemaal niets in drie jaar van 2008 tot en met 2010, bij een winst van $ 10.000 miljoen;
General Electric voerde in de USA een verlies op van $ 3.200 miljoen voor 2010,
bij $ 14.200 miljoen winst die buiten de USA bleef.

1 mei komitee logo

05.   belastingplanning door bedrijven

Een beetje multinational houdt er een stafafdeling op na die de internationale geldstromen tegen zo laag mogelijke kosten beheert. Aan de ene kant gaat het om de belastingvriendelijkste behandeling van de inkomstenstroom, dus de opbrengst op geïnvesteerd kapitaal in de vorm van betaalde rente, uitgekeerd dividend of betaalde royalty’s. Met in het verlengde daarvan het stallen van vermogens zonder dat de eigenaar valt te achterhalen.

Hiertoe wordt aan het eind van de keten een land geknoopt waar geen registratie van de eigenaar plaats vindt. Daarmee kan vermogen worden overgedragen zonder dat belastingheffing bij de begunstigde mogelijk is. Interessant voor zowel beleggingsinstellingen, de bedrijven zelf, als voor vermogende particuliere aandeelhouders.

multinationals en vermogensbeheerders spelen creatief in op niet aansluitende belastingregelingen:

Bij de wereldwijde geldstromen gaat het niet alleen om het beperken van belasting op winst. De andere kant op, gaat het er om hoe de uitgaande stroom investeringen beschermd blijft. Ook daarvoor hebben de diverse landen bruikbare bilaterale investering beschermingsovereenkomsten (ibo, of bit) gesloten. Voor Nederland sluit het ministerie van Buitenlandse Zaken steeds meer zulke verdragen af. In 2013 kwam het aantal uit op ongeveer 3.000.

Hierdoor werd Nederland al in 2009 door het IMF aangemerkt als het grootste doorvoerland,
met 14% van de investeringen wereldwijd. De helft van deze geldstroom liep naar Luxemburg,
USA en Engeland.

Investeringsverdragen zijn bedoeld om eigendom te beschermen. Bij eventuele geschillen is er voorzien in een -kostbaar- arbitrage traject. En er lopen veel geschillen over de uitleg van investeringsverdragen met vooral Latijns Amerikaanse en Oost Europese landen. Een belangrijk deel in het verdienmodel van gespecialiseerde advocatenkantoren en aanverwante bezigheden in Nederland.

Zo bleken de in 2007 door Venezuela genationaliseerde oliebelangen van ConocoPhillips onder in Nederland geregistreerde vennootschappen te hangen.

Eureko (Achmea) dacht tot 2004 nog mede eigenaar te worden van verzekeraar PZU in Polen, maar werd daarin klemgereden door de Poolse regering.

Shell heeft in Irak concessies gekregen en is van plan daar ook duizenden miljoenen te investeren in de petrochemie. Voor Buitenlandse Zaken betekent dit dat het een investeringsverdrag met Irak moet uitonderhandelen, zoals Shell zich dat heeft gedacht.

Voor de totale geldstroom wordt door een multinational altijd gebruik gemaakt van meerdere routes tegelijkertijd. Niet alleen bedoeld om de kwetsbaarheid van de route te verlagen, maar ook om de eigendom van de totale geldstroom voor buitenstaanders zoek te maken en de omvang van het vermogen.

Opmerkelijk veel mobiele telefonie bedrijven in Afrika gebruiken Nederland als vestigingsplaats. Waarom?

Niet de Afrikanen profiteren financieel van deze Nederlandse regelingen.
Wel de eigenaren van de telefonie bedrijven. Maar die komen niet uit Afrika.

20% van de nieuwe investeringen in Afrika lopen over Nederland, voor 62% zijn dat multinationals
in de mijnbouw, oliewinning en telecom, afkomstig uit USA en Engeland.

Afhankelijk van de eigen voorkeuren gebruikt iedere multinational een andere mix van landen -met verschillende belastingwetgeving- in de routering van kapitaal naar de eindbestemming. Ieder land biedt weer andere voordeeltjes. De keus is ruim, zoals blijkt uit de lijstjes van bekende belastingparadijzen.

belasting paradijzen

Andorra, kent geen inkomensbelasting; eigendom van vermogen niet geregistreerd
Anguilla,
Antigua en Barbuda, vluchthaven voor particuliere vermogens; goedkope vlag
Bahama’s, eigenaar van vermogen niet te achterhalen, dus favoriet als stalling
Bahrein,
Barbados,
Bermuda, eigenaar van vermogen is niet te achterhalen, dus geliefd voor stalling;
door laag belastend verdrag met USA, het laatste doorgeefluik voor opbrengst
uit buitenlandse aktiviteiten van USA bedrijven; geliefd bij herverzekeraars
Brunei, kent geen belastingen;
Curacao,
Costa Rica,
Delaware (USA) minimale aansprakelijkheid;
Dubai, bouwt positie op als draaischijf voor geldstromen;
Liechtenstein, eigenaren van vermogens zijn niet te achterhalen;
Liberia, eigendom van vermogen beschermd; goedkope vlag voor USA reders;
Macau,
Madeira,
Malediven,
Monaco, eigenaar van vermogen niet te achterhalen;
Panama, door beperkte regelgeving en registratie; goedkope vlag voor reders;
Sao Tome,
Seychellen,
San Marino,
Somalië,
St Vincent& Grenadines,
Taipei,
Tel Aviv,
Trinidad & Tobago,
Zwitserland, beperkte uitwisseling van eigendoms- en belastinggegevens.

belasting paradijzen in (voormalige) Britse gebieden

Belize ; goedkope vlag;
Cayman eilanden, kennen helemaal geen inkomsten-, vermogens-, dividend-
of winstbelasting; een belastingdienst is afwezig.
Daarom zijn daar 9400 hedge- en beleggingsfondsen
gevestigd, die bijelkaar honderdduizenden miljoenen beheren;
Gibraltar, hanteert Brits recht, belast investeringen laag;
Grenada,
Guernsey, laag belast vermogen;
Hong Kong,
Isle of Man,
Jersey, lage belasting, beperkte registratie van vermogen,
Mauritius,
Sark,
Singapore,
Virgin eilanden, eigenaar van vermogen niet geregistreerd; favoriete stalling
onder Brits recht voor vermogen van Russische particulieren.

belasting paradijzen binnen eurogebied

België, heeft belastingverdragen met 90 landen; notionele interestaftrek is zeer in trek,
leverde in 2012 belastingvoordeel op van € 6.200 miljoen;
Cyprus, kent geen dividend belasting; in verdrag met Rusland over en weer maximaal

5% winstbelasting; geen sociale voorzieningen in arbeidsvoorwaarden;
Denemarken, goedkope vlag;
Griekenland, goedkope vlag voor reders;
Ierland, geen belasting op exportopbrengsten, dus hoge investeringssubsidie; favoriete

tussenstap voor bedrijven vanuit USA naar Europa;
Londen, groot aanbod beleggingsmogelijkheden;
Luxemburg, uniek voor beleggingsvennootschappen; belastinggegevens beschermd;

geen sociale voorzieningen in arbeidsvoorwaarden
Malta, geen belasting op investeringen; goedkope vlag voor reders;
Nederland(zie hierboven bij: belastingparadijs Nederland)
Oostenrijk, halfslachtige uitwisseling van belastinggegevens;
Triëst, vluchthaven voor vermogens uit de Balkan.

Multinationals en grote vermogensbeheerders staan met de omvang van hun vermogen en de internationale verspreiding van hun belangen zover boven nationale staten, dat ze aan geen enkele specifieke nationaliteit gebonden zijn. De plaats van hun formele hoofdkantoor is afhankelijk van juridische, fiscale en logistieke voordelen, aangevuld met politieke connecties. Nationale gevoelens staan bedrijfsbelangen in de weg. Zijn daar te vaak strijdig mee.
Het verdiende kapitaal blijft -op z’n minst ten dele- buiten het zicht. Dat doe je door kapitaal in belastingparadijzen te stallen.

Uit een onderzoek in opdracht van de Amerikaanse senaat rolde dat vooral na het leeglopen van de ICT luchtbel in 2001 grote “USA” multinationals hun kapitaal buiten de USA zijn gaan oppotten.

In 2013 kwam dat neer op minstens de volgende bedragen in belastingparadijzen:

Apple $ 110.900 miljoen
Microsoft $ 77.000 miljoen
Pfizer $ 83.000 miljoen
Merck $ 64.500 miljoen
Google $ 42.800 miljoen
Abbot $ 48.000 miljoen
Johnson & Johnson $ 56.400 miljoen
Citigroup $ 49.300 miljoen
IBM $ 51.000 miljoen
General Electric $ 88.600 miljoen
Oracle $ 25.700 miljoen
Cisco $ 46.000 miljoen

bron: HFD 220513


Bloomberg geeft op dat in 2016 van oorsprong Amerikaanse MNO’s bijelkaar $ 2.100.000 miljoen buiten de USA houden.


1 mei komitee logo

06.   misleiding

In 1999 wordt Nederland door de Europese Commissie als belastingparadijs aangemerkt.
Met veel ophef verweet ook de Amerikaanse regering Nederland schadelijke belastingvrijstellingen. 10 schadelijke regelingen uit een lijst van 66, die Nederland aantrekkelijker maakt dan volgens de concurrerende landen wenselijk is.

Daaronder de praktijk van geheime 10 jaar geldende belastingafspraken -de zogeheten rulings-
en de dividend vrijstelling voor coöperaties. Na aanvankelijke onwil, voerde het ministerie van Financiën enkele cosmetische aanpassingen door. Onder de projektnaam Barbapapa kreeg een groep ambtenaren de taak om ‘Brussel’ te overtuigen dat met minimale veranderingen er heel essentiële wijzigingen zijn doorgevoerd.

Zo moest vanaf 2004 een financiële holding iets meer gaan voorstellen dan een lege huls.
Er zijn dus voortaan een paar personeelsleden en een kantoortje nodig. Formeel moet ook de boekhouding in Nederland worden gedaan. Zelfs moet er een Nederlandse bankrekening worden aangehouden en de helft van de bestuurders moet Nederlander zijn. Natuurlijk zijn zulke voorwaarden een peuleschil, waar het gaat om duizenden miljoenen per jaar. Ook het vinden van de vereiste bestuurders is geen probleem, de trustkantoren hebben tegen een schappelijk tarief genoeg stromannen in de aanbieding.

Klinkt dit al niet indrukwekkend, in 2010 gold de regulering voor slechts 205 van de toen ongeveer 20.000 brievenbus maatschappijen. Want alleen van toepassing op de zogeheten ‘dienstverlenende lichamen’. En dan nog alleen voor zover die een tienjarige ruling met de belastingdienst hadden gesloten over wat er als rente en royalty’s wordt opgevat en belast en voor welk tarief dan wel. Zonder nacontrole.

De aanpassing gold dus hooguit één op de honderd brievenbusmaatschappijen.
Ook de houdstermaatschappijen en coöperaties die speciaal gebruikt worden om dividend
te innen en onbelast verder te verdelen, kunnen ongehinderd hun gang blijven gaan.

Het officiële tarief voor dividendbelasting is in Nederland 15%. Er wordt geen dividend belasting geheven zodra het om een belang groter dan 5% gaat. Een coöperatie ua.
van twee of meer vennootschappen is altijd vrijgesteld. Ook al zijn het dochters
van dezelfde moedermaatschappij.

In 2005 zijn voor het eerst rulings voor dividend coöperaties opgezet. Dit aantal groeide explosief via 3834 in 2006 naar 6383 halverwege 2013, ondanks dat sinds half 2013 daarbij formeel sprake is van misbruik.

Leden van de coöp’s zijn gevestigd in bijvoorbeeld de Bermuda’s, Kanaaleilanden, Delaware of Caymans, waar helemaal geen belasting wordt geheven op ontvangen dividend.

Enkele multinationals die er meerdere dividend coöp’s op na houden:
Huawei, Bombardier, Walmart, Samsung, Heinz, Pfizer, PetroChina, Vivendi,
Fonterra, PTT, Marathon Oil, Nike, Sinopec, Valero.
Nike heeft alles onder twee Nederlandse coöp’s hangen.

De Nederlandse combinatie van vrijgestelde royalty’s en voorkoming van dubbele belasting heeft de felste protesten opgeroepen in de USA en Engeland. Niet toevallig, want deze landen zijn de grootste belastingconcurrenten. Beide landen onderhouden immers zelf ook belastingparadijzen. Engeland gebruikt daarvoor meerdere Britse eilanden, USA de staat Delaware en de Bermuda’s in de achtertuin.

Belastingparadijzen worden tegen elkaar uitgespeeld en blijven elkaar daardoor beconcurreren.
Iedere keer worden er nieuwe constructies bedacht om elkaar af te troeven en beperkende
regelgeving te omzeilen.

Een nieuwere constructie is de statutaire en fiscale vestiging te scheiden.
De combinatie Fiat-CNH (New Holland landbouwmachines) zet het hoofdkantoor in Nederland,
naar Nederlands recht, maar is belastingtechnisch in Engeland gevestigd.
Hetzelfde voert chemiebedrijf LyondellBasell door, dat tot nu toe ‘Nederlands’ was.
De inkoop van eigen aandelen gaat zo voordeliger.

Het voordeel zit in een verschil tussen het belastingverdrag van USA met Engeland en dat
van USA met Nederland.
In het verdrag tussen Nederland met USA zijn de voorwaarden voor een buitenlandse dochter in Nederland iets ongunstiger geworden: de vennootschap moet meer omvang krijgen.
Daarom zoekt de USA holding voor haar grote dochter liever de goedkopere Britse fiscaliteit.

De dubbele vestiging is voordelig bij toepassing van het Nederlands–Brits verdrag:
Opgericht naar Nederlands recht en fiscaal gevestigd in Engeland, betekent het dat er
geen dividendbelasting wordt geheven.


1 mei komitee logo

07.   bijdrage aan de Nederlandse economie

hoofdkantorenbeleid
De regering wenst hoe dan ook vast te houden aan het mogelijk maken van belastingontduiking voor grote vermogens. Letterlijk: ‘doel is dat Nederland in de top van de belasting concurrentie meedraait’. Om dit te versluieren wordt ook wel beweerd dat een aantrekkelijk investeringsklimaat van belang is in het kader van het hoofdkantorenbeleid. Deze smoes behelst dat de vestiging van een juridisch hoofdkantoor -om belasting te ontduiken- zal leiden tot veel serieuzere investeringen in Nederland met meer werkgelegenheid.

Hoofdkantoren beleid? Grote onzin natuurlijk, want:

Bij vestigingsbeleid gaat het naast bedrijfsstrategie, marktverhoudingen , rendementverwachtingen en logistieke voorwaarden, om het uitspelen van landen met verschillen in loonnivo en arbeidsvoorwaarden en subsidies. Bij het routeren van geldstromen gaat het om het uitspelen van verschillen in belastingwetgeving en verdragen.

Anders gesteld: hoe zat dat ook alweer met de industriële ontwikkeling van de Bermuda’s, Liechtenstein en Guernsey?

werkgelegenheid
De bijdrage die de doorstroom van kapitaal zelf oplevert aan de werkgelegenheid
is nogal beperkt. Het gaat om zaakwaarnemers en ander personeel bij trustkantoren,
de belastingadviseurs en advocaten en alle verder daarvan afgeleide werkgelegenheid, voornamelijk rond de Amsterdamse Zuidas.

Starbucks

De Europese Commissie verbood herfst 2015 de Nederlandse belastingovereenkomst voor
de periode 2007 tot 2017 met Starbucks. De Nederlandse belastindienst kreeg de aanwijzing alsnog € 25,7 miljoen, vermeerderd met rente, als naheffen op te leggen over de periode 2008 – 2014. De Nederlandse regering gaat hiertegen in beroep. Vindt het te gek dat Starbucks meer belasting moet betalen. Starbucks gaat ook in beroep, maar heeft na de uitspraak alvast haar Europees hoofdkantoor verplaatst naar Londen.

DNB schatte de werkgelegenheid rond de belastingparadijsconstructies in 2007 op 8.800 tot 13.000 banen. De schatting van SEO in 2013 kwam uit op 10.000 banen.

De omstreden taxrule maakt het mogelijk dat Starbucks Manufacturing Amsterdam koffiebonen inkoopt bij Starbucks Coffee Trading in Zwitserland, voor een prijs die Starbucks zelf vaststelt, hoger dan de marktprijs. Bovendien moeten royalty’s betaald worden aan Alki LP in Engeland voor gebruik van het intellectueel eigendom -het recept en de formule- van Starbucks. De prijs is bepaald door Starbucks zelf. Zodat er maar weinig belastbare winst kan overblijven. Starbucks Coffee Emea in Amsterdam int de royalty’s uit Europa en het Midden Oosten. In 2015 heeft dit bedrijf € 33 mlijoen overgemaakt naar Alki LP en nog geen half miljoen aan belasting afgedragen in Nederland: 1,3%.

opbrengst
Het Ministerie van Financiën weigert gegevens openbaar te maken over hoeveel belasting er wordt betaald, dus kunnen er alleen schattingen worden gedaan:

Op een staatsbegroting van € 260.000 miljoen tot € 285.000 miljoen, is een bijdrage van slechts ½% tot hooguit 1% niet indrukwekkend genoeg om daar zoveel inzet van Financiën en Buitenlandse Zaken voor over te hebben.

conclusie:
al meer dan 20 jaar voeren de Nederlandse regeringen
geen industriepolitiek,
geen werkgelegenheidspolitiek,
maar een zeer aktief beleid tot belastingverlaging voor internationaal kapitaal.

1 mei komitee logo

08.   belastingontduiking indammen

Belastingconcurrentie tussen landen loopt onvermijdelijk uit op een ‘race to the bottom’
voor de belastingafdracht door multinationals en beheerders van grote vermogens.
Ondanks officiële tarieven van 35% en 25% komt het in de praktijk al jaren eerder uit op 5%.
Vele landen missen hierdoor steeds meer inkomsten. Naar een wilde schatting komt dat wereldwijd neer op € 3.000.000 miljoen per jaar.

Nederland saboteert aanpak van belasting ontwijking

Willem Vermeend voerde in 1997 een pretpakket in voor 87 multinationals. Hun vennootschapbelasting ging daarmee omlaag naar ongeveer 7%. Dat kostte de schatkist toentertijd naar schatting € 1.500 tot € 2.000 miljoen per jaar. Daarmee werd ruwweg de helft van de aardgasbaten verjubeld, ten nadele van direkte investeringen in Nederland.

In 2016 stuurt de Europese Commissie aan op snelle openheid over belasting afspraken met de diverse multinationals. Voor eind 2018 wil ze beëindiging van de definitieverschillen in belastingwetgeving zoals ‘Amerikaanse’ multinationals die graag als ontwijkroute gebruiken. In dat kader was er al een overeenkomst op ambtelijke nivo gesloten dat betaalde royalty’s en rente binnen een multinational overal in de EU met 10% belast zou worden. Ierland, Groot Brittanie, België en Hongarije bleven hier tegen. De Nederlandse regering heeft in 2016 tijdens het Nederlands voorzitterschap van de EU dit dossier laten vastlopen omdat anders het Nederlands 5% belastingtarief bij voorgegeven innovatie in gevaar kwam. Aan de belastingontwijking via Nederland met cv’s, bv’s en coop’s wordt tot minstens 2024 vastgehouden. In afwachting of tegen die tijd de winstbelasting verlaagd zal zijn naar formeel 17%.

Om de erfenis van Gerrit Zalm en Willem Vermeend te beschermen gebruikt het duo Jeroen Dijsselbloem en Eric Wiebes fantastische smoezen:

  1. Brussel doet inbreuk op het nationale belastingbeleid,
  2. sluiten van de Nederland route levert niets op, het jaagt de belastingontwijkers hooguit naar andere paradijzen buiten de EU,
  3. taxrulings zijn in Nederland niet centraal geregistreerd en het zijn er heel erg veel, daarom is openheid binnen een paar jaar niet mogelijk,
  4. USA bedrijven die profiteren zijn goed voor bijna 80.000 banen,
  5. het stallen van winsten in Caribische eilanden door MNO’s gebeurt alleen in afwachting van belastingverlaging in de USA

In een Amerikaanse Senaatscommissie, het Europees Parlement, het Brits parlement en ook
de Tweede Kamer, zijn vragen gesteld naar hoe belasting ontwijkconstructies in elkaar steken.
Dit naar aanleiding van publieke verontwaardiging in de media. Tot grotere openheid of bereidheid tot beleidswijziging heeft deze ophef niet geleid.

Onder de vlag van de OESO -met 34 aangesloten landen- en in overleg met China, Brazilië, Rusland, India en Zuid-Korea en enkele multinationals introduceerde de G20 in de zomer van 2013 een tweejarig programma om de belastingconcurrentie in te dammen. Bedoeld om meer inkomsten voor overheden te genereren, omdat verder verhogen van loon- en directe belastingen de houdbaarheid van politici aantast.

Wat het OESO programma allemaal wil aanpakken:

  1. interne verrekenprijzen van MNO’s via financieringsvehikels moeten gereguleerd;
  2. royalty’s op licenties, merken en intellectueel eigendom moeten anders gewaardeerd worden
    dan op huidige contractuele vaststelling;
  3. aanpak financieringsvehikels in landen met een laag belastingtarief;
  4. belasten van de digitale economie;
  5. terug dringen van het maximaliseren van rente bij overname met vreemd vermogen (een hedgefund truc) ;
  6. brievenbusmaatschappijen moeten meer gaan voorstellen;
  7. aanpak schadelijke belastingpraktijken: afgeven tijdelijke belastingvoordelen (rulings in bv. Nederland, Engeland, Zwitserland);
  8. neutraliseren van verdragen tussen bv Mauritius en India, investeren via M. in I. is nu belastingvrij;
  9. verleggen van risico of overbodig kapitaal tussen dochterbedrijven MNO’s reguleren;
  10. uitzonderlijke transacties binnen MNO’s reguleren;
  11. data verzamelen tbv. evalueren v/d maatregelen: verschil officiële tarieven en effectieve belastingdruk moet kleiner worden;
  12. belasting bij boetieks (aanbod van belasting ontwijking) documenteren;
  13. verplicht openbaren hoeveel belasting en in welk land er wordt betaald tbv de belastingdiensten;
  14. dubbele belasting heffing verboden;
  15. convenant opstellen met modelbelastingverdrag, waardoor niet alle bilaterale belastingverdragen hoeven worden herzien.

Eenzelfde belasting grondslag voor alle landen invoeren is een politieke onmogelijkheid.
De diverse regeringen weigeren principieel gelijkschakeling. Zij blijven dus belastingconcurrentie voeren. Engeland gaat daarin voorop. De OESO koerst daarom uitdrukkelijk niet op een unitair belastingsysteem. In zo’n systeem kan de belastingafdracht van een multinational berekend worden op basis van omzet, winst en personeel. Waarna de opbrengst over de diverse landen verdeeld moet worden.

Het OESO advies aan de G20 ten aanzien van het automatisch uitwisselen van gegevens,
kent bijvoorbaat al uitzonderingen voor verzekeringsmaatschappijen, pensioenfondsen, politici, goudkluizen en kunstvoorwerpen. In juli 2013 kwam de G20 uiteindelijk niet verder dan aan
te dringen op het mogelijk maken van belastinggegevens opvragen. Openbaren van die gegevens is weer wat anders.

Het voorgeschotelde OESO programma -te verwezenlijken op de onwaarschijnlijk korte termijn van twee jaar- is zo ambitieus, zo veel omvattend, zo veel landen die al verklaard hebben er achter te staan, dat het gezien de huidige praktijk onwaarschijnlijk is dat er veel van terecht komt.
Zelfs de ondernemerslobby’s keren zich er niet tegen, maar eisen -heel strategisch- een stabiel en voorspelbaar stelsel. Zoiets betekent dat, wat er ook uit mag komen, multinationals en beleggingsinstellingen een gelijk speelveld eisen. Met spelregels die zij bepalen, niet de OESO.

In Nederland gaat het plan bijvoorbeeld ten koste van de trustkantoren en belastingadviseurs
op de Zuidas, de dromen van het Holland Financial Centre en het langjarig verdragenbeleid bij Financiën en Buitenlandse Zaken.

De aanpak van de wereldwijde belastingontduiking blijft beperkt tot het achterhalen van spaargelden en vermogens die particulieren in het buitenland hebben verstopt.

Zo hebben Zwitserland, Oostenrijk, Luxemburg en Liechtenstein in 2013 hun bankgeheim alleen cosmetisch afgezwakt. Deze landen ondertekenden het informatieverdrag, waarmee ze zijn afgevoerd van de lijst landen met schadelijke regelingen. Het resultaat is enkel dat in die landen de rekeningen van particulieren met zwart geld worden opgeheven.
Beleggingsfondsen behouden hun bescherming.

De Nederlandse belastingdienst meldt trots sinds 2009 wel € 48 miljoen inkomsten per jaar
meer binnen te halen uit ingekeerd spaargeld. Kruimelwerk. Want dit valt helemaal in het niet, vergeleken bij de miljarden aan winstbelasting die de belastingdienst zich onder het horizontaal toezicht jaarlijks door de vingers laat glippen.

Het OESO programma negeert volkomen het wezen van een multinational ten opzichte van een nationale belastingdienst. Multinationals opereren op een nivo boven de nationale staten.
Zij reguleren hun geldstromen internationaal en een nationale belastingdienst zal daar nooit greep op krijgen. Multinationals spelen met de nationale belastingdiensten, net zoals zij dat doen met nationale wetgeving waar het gaat om arbeidsvoorwaarden, investeringssubsidies en exploitatievergunningen.

Altijd zal er een groep landen zijn dat een soepeler belastingwetgeving hanteert. Multinationals bepalen zelf waar ze hun verdiensten en vermogens boven laten komen en ook waar ze die stallen. Al langer dan een eeuw is het de praktijk dat slechts een klein deel van de winst wordt uitgekeerd in het land waar het hoofdkantoor staat. Maakt dat land daar een probleem van, dan wordt het hoofdkantoor verplaatst.

conclusie:
het OESO programma zal beperkt blijven tot een mediashow tegen belastingontduiking,
waarbij de diverse belanghebbenden elkaar achter de schermen vakkundig tegenwerken

lijstje van internationaal opererende bedrijven die de Nederlandse regelingen op prijs stellen groot en klein belang door elkaar; verre van uitputtend.

bedrijf enkele activiteiten oorsprong bedrijf enkele activiteiten oorsprong
Arcelor Mittal Steel staal en erts India/Brits Intel chips
Accor hotels Frans InterGen energie USA/Ned/etc
Advanced Metallurgical Group AMG Duits/USA ex James Hardie Industries bouwmateriaal Australië
AerCap vliegtuig lease USA JP Morgan Chase& Co handelsbank USA
Afrimax telefonie Afrika Brits JX Holdings olie Japan
Alcatel-Lucent elektronica Frans Kardan og Israel
Allianz verzekeraar Duits Kazhmys Kazak
American Int. Group     KazMunayGas gas Kazak
APM Terminals int containeroversl Deens Kellog's voeding  
Apple IT USA Klesch alu Zalco&Aldel Brit
Archer Daniel Midland cacao USA Lagardere media Frans
Asia Pulp&Paper FinCy boskap Indonesia Lehman Broth Treasury handelsbank Britse tak
Assicurazioni Generali verzekeraar Ital Lloyds Banking Group handelsbank Brit
AT&T elktro/telecom USA Louis Dreyfus grondst handel Frans
Augusta-Westland helikopters Ital Lukoil olie Russ
AVG Technologies     LyondellBasell chemie  
Aviva verzekeraar Brit Marathon oil olie USA
Axa verzekeraar Frans Maroc Telecom (Vivendi) telefonie West Afrika Frans
Bacardi-Martini drank USA Marquard&Bahls oliehandel Dld
Banco Santander bank Spanje Mercuria oliehandel Zwitsers
Bank of America Corp bank USA Metro krant Zweeds
BASF chem ind Duits Microsoft IT USA
BBC World omroep Brit Milicom Int (Tigo) tel Ghana, Congo Luxemburg
Belfius v/h Dexia bank Belg / Fr Motia/Seaarland reder Ital/India/Sing
Berkshire Hathaway superbelegger USA MTN / American Tower tel 16 landen Afr SuAfrik/USA
Bharti Airtel tel 17 landen Afrika India Nestlé voeding Zwitsers
BHP Billiton onderdelen mijnbouw Austral/Brit New Skies Sattelites omroep Austr/ Brit
Blackstone Real Estate Pullitzer& Sheraton Brit New World Resources NV   Pool/Brit/Tsj
BMW auto Duits Nidera handel agr proden Ned
BNP Paribas bank Frans Nike sportkleding  
Boeing vliegtuigbouw USA Nissan motor auto Japan
BP olie winning/raff Brit Noble Group olie, agr prod, metalen HongKong
Bunge agr prod USA North Stream gaspijp Oostzee Russ
Burani Design Holding mode Italië Olam agr prod Singap
Cardinal Health     Orange tel 18 landen Afr Frankrijk
Cargill (USA) cacao, veevoer USA Panasonic cons electronica  
Carrefour supermarkten Frans ex Parmalat Finance voeding Italie
Case New Holland landbouwmach USA PDVSA olie Venezuela
CGG Veritas service oliewinning Frans Pemex olie Mexico
Chanel mode frans Pepsi-Cola fast food USA
Chevron olie USA Petrobras olie winning Brazilie
Cinema City entertainment Pools Petronas olie Maleisie
Circle Printers drukkerijen   Peugeot / PSA auto Frans
Citco (Cur Int Trust Cy) trustkantoor Curacao ex Pirelli banden Italie
Citi Group handelsbank USA Prada luxe Ital
CNH Global landbouwwerktuigen Canada Procter & Gamble voeding/zeep/hyg USA
CNP Assurances verzekeringen Frans Promogroep royalties+ winst popgroepen  
CNPC olie China Prudential verzekering / hyp Brits
Coca-Cola HellenicB drank Griek Publicis + Omnicom reclame Fr / USA
Conoco Phillips olie USA RBS bank Brits
Credit Agricole bank Frans Reckitt-Benckiser schoonmaakart/chem Duits/Brits
Daimler auto Duits Renault-Nissan auto Frans
Danone voeding Frans Repsol YPF olie Spanje
Deutsche Post post Duits Rompetrol olie Roemenie
Deutsche Telekom telecom Duits Ronson Europe vastgoed Pools
Diageo alcohol Brits Sabic Capital staatsinvest SaudArab
Dofasco adm. kant. staal Can Saipem diepzee aannemer Italie
E.on energie Dld Samskip Holding reder IJsland
Eads vliegtuigbouw F/D/S/B Samsung electronica Japan
Eden Springs waterkoelers Israel Schneider Electric meetsysten Frans
EDF energie Frans Seaway Heavy Lifting zwaar zeetransport  
Efes Breweries Int brouwerij Rusland Shell gas / olie / rafinage Brit
Endesa staal Spanje Siemens electronica Duits
Enel energie Ital SK Holdings telecom Korea
ENI olie/gas Italie Soc. Générale bank Frans
Enron delen energie USA Société Génerale fin Frans
Etisalat tel Nigeria+8 Afr landen Dubai Sodexo catering Frans
Eurasian National Resources Corp   Kazaks Sony electronica Japan
Euronext beurshandel USA South Stream gaspijp Zwarte Zee Russ/Zwits
European Petroleum Gr raffinaderij Antwerpen Zwitsers Spirits International (Stolichnaya) alcohol Russ
Exor Group = Fiat techniek Italie Starbucks koffie USA
Exxon Mobil olie / gas / raffinage USA Statoil olie / gas Noors
Fiat auto Italie STMicroelectronics electronica Ital/Fr
Fiat Industrial+CNH landbouw werktuigen Ital/Can Suez Capital handelsbank Fr
Finges Investment mijnbouw   Technip service olie ind Frans
Ford Motor auto USA Telecom Italia telecom Ital
France Telecom telecom Frans Telefónica tele Spaans
Fujitsu-Siemens electronica Jap/Dld Tesco supermarkten Brit
Gazprom gas Russ Thales elektr wapensysten Frans
GDF Suez energie Frans Tommy Hilfiger mode  
Gemalto digitale beveiliging Frans Toshiba elektronica / ind Japan
General Electric ind/fin conglomeraat USA Total olie/gas Frans
General Motors auto USA Toyota auto Japan
Generali handelsbank Italie Trafigura grondstoffenhandel Zwitsers
Glencore Grain agr prod Zwitsers United Health Group    
Google IT USA Valeo auto Frans
Gucci luxe goederen Italie Valero Energy    
Gunvor oliehandel Zwits/Russ Vedior uitzendburo Frans
H&M mode Zweeds Veolia Environment afval Frans
Head   Oostenrijk Verizon Communications telecom USA
Hellenic Petroleum oliehandel / raffinage Griek Vimpelcom telecom Algerije Rusland
Hewlitt-Packard IT USA Vitol grondstoffenhandel Zwitsers
Hitachi industrie Japan Vivendi media/telecom Frans
Hon Hai Precision Ind     Vodafone tel 18 landen Afrika Brits
HSBC Holdings bank HongK/Brit Volkswagen auto Duits
Huawei electronica China Walmart supermarkten USA
Hugo Boss mode   Wedge belegger Libanon
Iberdola   Spanje Wells Fargo bank USA
IBM softwarediensten USA Wilmar agr prod Sing
Ikea wooninrichting Zweeds Yellow Brick Road    
Indian Oil olie India ex Yukos Capital olie / gas Rusland
Inditex mode (Zara) Spanje Zentiva pharma Tsj/Slov
ING bank verzekeraar Ned    

Als bijlage nog enkele illustraties van hoe via juridische constructies de wereldwijde kapitaalstromen heel voordelig kunnen verlopen, gedekt door internationale verdragen.

Nederlandse Januskop

In de periode van 2009 tot en met 2011 nam in Nederland het aantal bfi’s vanuit Ierland,
Spanje en Portugal met 18% toe.

Dat was kapitaalvlucht uit die eurolanden waar de rente en daarmee de kapitaalkosten
juist toen snel omhoog schoten en de bevolking getrakteerd werd op massa ontslagen, 25% loonsverlaging, hoge werkloosheid, zware bezuinigingen, het vervallen van pensioenen.
(62 loonsverlaging in Europa)

De grote bedrijven in Italië, Griekenland, Spanje en Portugal laten in 2011 zo’n 60% van hun interne geldstromen via Nederland lopen.

Met loonsverlagingen en bezuinigingen dwingt ook de Nederlandse regering in europees verband
de bevolking in Griekenland, Ierland en Portugal te verarmen om de financiële instellingen in Europa boven water te houden.

Tegelijkertijd biedt Nederland met brievenbusmaatschappijen de eigenaren van vermogens
in diezelfde landen de mogelijkheid hun bezit aan de steunoperaties voor hun nationale financieringsstelsel te onttrekken. Allemaal geregeld vanuit hetzelfde ministerie in Den Haag.

Ikea kerstboomhet is van alles, behalve Zweeds

Inter Ikea Systems in Delft beheert de licentie op de IKEA merkformule en int op grond daarvan jaarlijks 3% aan royalty’s bij Ikea winkels in 26 landen, ongeacht de bedrijfsresultaten. Deze royalty’s worden afgedragen aan Interogo in Liechtenstein. Interogo is een stichting, waar weer de familie Kamprad achter zit.

298 van de 343 Ikea winkels hangen onder de Ingka Holding, gevestigd in Nederland, die rapporteert
aan Inter Ikea Holding, gevestigd in Luxemburg.

Het vermogensbeheer hangt onder de Ikano Group in Luxemburg die er op z’n minst
7 financieringvennootschappen voor 13 landen op na houdt.

Starbucks

Starbucks Coffee Emea bv int in Nederland voor moeder Starbucks de 6% licentierechten bij dochters
en franchisers in het Midden Oosten en Europa. In 2011 werd zo € 500.000 aan royalty’s geïnd en onbelast doorgestuurd naar een andere brievenbusmaatschappij van Starbucks. In totaal sluisde Starbucks in 2011 onbelast € 46 miljoen aan royalty’s de USA binnen.

Vooral door de hoge licentierechten werd in Engeland jarenlang verlies gedraaid en dus nauwelijks belasting betaald. In 14 jaar slechts £ 6,8 mln.
Dat leidde tot grote publieke verontwaardiging in Engeland, waarop Starbucks beloofde in 2013 en 2014 iets meer belasting achter te laten, ongeacht het exploitatieresultaat.

2011 in € mln omzet per land winst
Engeland € 460 miljoen - € 38 miljoen
Duitsland € 117 miljoen - € 5 miljoen
Frankrijk € 73 miljoen - € 3 miljoen
USA € 6.900 miljoen    € 900 miljoen

HFD 151112

opbrengsten worden verstopt

Met de opbrengst van de Holland Amerika Lijn rederij ging de familie Van der Vorm verder als beleggingsmaatschappij. Deze grootaandeelhouder van onder andere BosKalis en Vopak houdt kantoor in Nederland, maar is als HAL Holding gevestigd in Monaco, dat afdraagt aan HAL Trust in de Bermuda’s.

ABN en ING faciliteren belastingontduiking

Nederlandse banken, ook genationaliseerd en op de been gehouden met staatssteun, onderhouden tientallen vennootschappen aan in belastingparadijzen zoals de Virgin eilanden, Cook eilanden, Bermuda’s, Mauritius, Delaware en Labuan. Naar eigen zeggen van ING en ABNAmro niet voor eigen gebruik, maar omdat klanten nu eenmaal zulke dienstverlening eisen.

China

In juni 2013 heeft Nederland het verdrag met China vernieuwd. Daarin is de bronheffing op dividend voor Nederlandse bedrijven in China verlaagd van 10% naar 5%. Dit tarief geldt voortaan ook andersom. Nederland is één van de eerste landen dat dit lage tarief met China is overeengekomen. Omdat bij kapitaaluitvoer dividend belasting bovenop de winstbelasting komt, was de oorspronkelijke inzet van Buitenlandse Zaken om de bronheffing op 0% te krijgen.

Apple in Ierland

In 1991 en 2007 heeft Apple in Ierland rulings geregeld over verrekenprijzen voor verkopen in Europa, MO, Afrika en India via Apple Sales International. ASI is gevestigd in Cork, maar heeft daar geen enkel personeel, ook geen bezigheden. Alleen een virtueel hoofdkantoor. Net zoals Apple Operations Europe, dat ook in Cork is gevestigd en ook op afstand wordt bestuurd vanuit de USA.

In de 10 jaar tot aan half 2015 heeft Apple alleen al in Europa $ 250.000 miljoen afgezet,
bij een bedrijfsresultaat van $ 87.000 miljoen. Daarover is buiten Ierland slechts € 344 miljoen belasting betaald.

In september 2016 geeft de Europese Commissie Ierland opdracht alsnog € 13.000 miljoen achterstallige belasting bij Apple te innen. De reden is dat andere bedrijven niet diezelfde ruling kregen. De Ierse regering noemt dit inmenging in binnenlandse aangelegenheden. Apple stelt dat de EU geen recht heeft. Beide gaan in beroep. Daarmee draait deze kwestie uit op òf jarenlang juridisch touwtrekken, òf een schikking.

De Amerikaanse Kamer van Koophandel schildert de EU maatregel af als agressieve actie tegen een gehoorzaam USA bedrijf. Volgens het Amerikaanse Ministerie van Financiën heeft de EU het recht niet belasting te vorderen omdat die in de USA thuishoort. USA dreigt met tegenmaatregelen als de EU zich toch als supranationale belasting autoriteit gedraagt.
Terwijl de USA zelf wereldwijde economische boycots afdwingt. (66. handelsakkoord TTIP)
In 2015 heeft Apple $ 187.000 miljoen aan winsten buiten de USA geparkeerd staan.

taxrule regelen

Er zit geen herkenbaar vast beleid achter het afsluiten van rulings. De uitvoering gebeurt
door een enkele specialist. Het typische kenmerk voor hoog corruptie en witwas risico.

Apple wist in Ierland een taxrule af te timmeren onder bizarre redeneringen, zoals bleek uit e-mail wisseling. Met een enkele ambtenaar kon alles geregeld worden. Vaste richtlijnen of beoordelingscriteria waren nooit gesteld. Ook Google is klant geworden in Ierland, evenals oorspronkelijke USA farma en vliegtuiglease bedrijven.

McDonalds zocht een regeling in Luxemburg. Hier bleek alweer jarenlang een enkele ambtenaar verantwoordelijk te zijn voor het afsluiten van alle taxrules. in 2016 gaat het gerucht dat rulings in Luxemburg mondeling worden afgegeven of op een bierviltje.

In Nederland is het afgeven van taxrules voorbehouden aan een zeer select gezelschap dat autonoom opereert buiten het zicht van Belastingdienst en het Ministerie van Financiën.

ontregeling

Ierse macrocijfers zijn absoluut onbetrouwbaar nu meerdere USA bedrijven in 2015 hun eigendom voor bijelkaar meer dan € 300 mrd hebben overgeboekt naar Ierland. Tot een groei aan nationale investeringen met 43% in 1 jaar. Dit resultaat is een statistische vervalsing op macro economisch nivo. Dit ontkent de grote armoede onder de Ierse bevolking en versluiert de zeer zwakke economische basis.

de zuidas

Onder degenen die onze maatschappijordening van harte omarmen zijn er velen die leven van de kunst de belasting te ontduiken. Onder juristen, fiscalisten en alle soorten adviseurs bloeit het specialisme tot ondermijnen van de inkomsten voor de schatkist, daarmee het ontlopen van iedere maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Ook de mening van hooggeleerde fiscalisten moet met een korreltje zout worden genomen, omdat de meesten tegelijkertijd partner zijn in firma’s die het adviseren in belastingontwijking als verdienmodel hanteren.

lease

Ierland is favoriet voor leaseconstructies. Bijvoorbeeld wordt hier een groot deel van de internationale luchtvloot gefinancierd. De Nederlandse Spoorwegen least al het rollend materieel via een Ierse dochter, omdat daarmee het belastingtarief van 25% verlaagd is naar 9%.

Afghanistan connectie

In 2002 is een investeringsverdrag ondertekend tussen Nederland en Kazakstan.
Onder andere is de visumplicht voor Kazakstani op Schiphol afgeschaft,
zoals dat ook al voor USA burgers geldt.

Meerdere Kazakstaanse bedrijven vestigden daarna een holding in Nederland.
Vanuit Nederland is daarop $ 29.800 miljoen naar Kazakstan doorgesluisd en kwam er
$ 9.200 miljoen terug.
Vanuit de USA ging $ 14.800 miljoen heen, terug ging $ 600 miljoen.

In 2002 begon de USA met interventie in Afghanistan, met Kazakstan als militaire hub.
Binnen zo’n kader faciliteert een Nederlands verdrag de betaling
van Amerikaanse bondgenoten het eenvoudigst.

ga door naar: (62. loonkostenverlaging in europa)
dec. 2013 - jan. 2017

kleine logo